Mamy wykopany rów, dno jest wyrównane (być może wylany "chudziak"). Teraz wchodzimy w etap, który zamieni dziurę w ziemi w konstrukcję żelbetową. Beton sam w sobie jest genialny w przenoszeniu ściskania (możesz na nim postawić słonia), ale fatalnie znosi rozciąganie (pęka, gdy spróbujesz go wygiąć). Dlatego wkładamy do środka stal, która przejmuje siły rozciągające. To małżeństwo doskonałe.
W tym artykule dowiesz się, jak poprawnie skręcić belki zbrojeniowe, dlaczego stal nie może dotykać piasku i jak zbić szalunki, które nie "rozjadą się" pod naporem ton betonu.
Zbrojenie – kręgosłup fundamentu
Projekt budowlany dokładnie określa, ile stali i jakiej średnicy musisz użyć. Nie oszczędzaj tutaj "dając cieńsze pręty", ale też nie przesadzaj w drugą stronę (zbyt gęste zbrojenie utrudni wpłynięcie betonu).
Niezbędnik zbrojarza:
- Pręty główne (podłużne): zazwyczaj stal żebrowana fi 12 mm lub fi 14 mm (klasa A-IIIN). To one biegną wzdłuż ław.
- Strzemiona (poprzeczne): zazwyczaj gładka stal fi 6 mm. Tworzą prostokątne ramki, które trzymają pręty główne w ryzach.
- Drut wiązałkowy: miękki czarny drut do łączenia prętów ze sobą.
- Klucz zbrojarski (haczyk) lub cęgi: do szybkiego kręcenia wiązań.
- Podkładki dystansowe: plastikowe lub betonowe klocki, które unoszą zbrojenie nad grunt.
Jak zrobić zbrojenie samodzielnie?
- Gięcie strzemion:
Musisz wygiąć setki prostokątnych ramek. Wymiar strzemiona musi być taki, aby po włożeniu do szalunku, z każdej strony zostało minimum 2,5 - 3 cm luzu (tzw. otulina).
Przykład: Jeśli ława ma 40x40 cm, strzemiono powinno mieć ok. 34x34 cm. Użyj prostej giętarki ręcznej przykręconej do stołu. Pamiętaj o dokładności kątów prostych! - Kręcenie belek:
Belki zbrojeniowe najwygodniej kręcić "na koziołkach" obok wykopu, a nie w samym dole.
- Ułóż dwa pręty górne i dwa dolne
- Nasuń na nie strzemiona (np. co 25-30 cm, wg projektu)
- Zwiąż drutem każde skrzyżowanie pręta ze strzemionem (węzeł krzyżowy lub prosty). Zbrojenie musi być sztywne, nie może "latać"
- Łączenie prętów na długość:
Pręt ma zazwyczaj 12 metrów. Jeśli Twój garaż ma bok 15 metrów, musisz połączyć pręty. Robisz to "na zakładkę". Pręty muszą na siebie zachodzić na długość około 40-50 średnic pręta (czyli dla pręta 12mm zakład to ok. 50-60 cm). Wiążesz je drutem w kilku miejscach na zakładzie.
Ostrzeżenie
Narożniki – pułapka amatora!
W narożnikach budynku nie wolno po prostu położyć jednej belki na drugiej. Musisz zastosować tzw. elki (pręty wygięte w kształt litery L), które spajają obie ściany fundamentu. Zbrojenie musi tworzyć ciągłość. Brak elek w narożnikach to gwarantowane pęknięcia muru w rogach budynku po kilku latach!
Otulina betonowa – świętość zbrojenia
Stal koroduje (rdzewieje). Rdza zwiększa objętość i rozsadza beton od środka. Aby temu zapobiec, każdy kawałek stali musi być szczelnie otoczony betonem. To jest właśnie otulina.
Stal nie może leżeć na piasku! Stal nie może dotykać desek szalunkowych!
Rozwiązanie: Pod dolne pręty podłóż podkładki dystansowe (tzw. ciastka betonowe, klocki plastikowe lub kawałki płytek chodnikowych/brukowych). Nie używaj drewna ani cegieł (piją wodę).
Minimalna otulina w gruncie: 5 cm (jeśli lejesz wprost w wykop) lub 3-4 cm (jeśli masz chudy beton).
Szalowanie – forma dla betonu
Jeśli grunt jest spoisty (glina) i wykopałeś idealne rowy, możesz lać beton "w ziemię", wykładając wykop folią. Jeśli jednak grunt się sypie, lub budujesz ławę wystającą ponad teren, musisz zrobić deskowanie (szalunki).
Z czego szalować?
- Deski sosnowe (calówki): tradycyjna metoda. Tania (deski potem wykorzystasz na dach), ale pracochłonna.
- Płyty OSB: dają gładszą powierzchnię, są szybkie w montażu, ale droższe i nasiąkają wodą (puchną), jeśli ich nie zabezpieczysz.
- Gotowe szalunki systemowe (Inwentaryzowane): metalowe płyty, które się wypożycza. Najszybsze i najdokładniejsze, ale najdroższe.
Montaż szalunków drewnianych
- Zbij tarcze z desek na wysokość ławy (zazwyczaj 30-40 cm).
- Ustaw tarcze w wykopie, zachowując szerokość projektową.
- Rozpieranie i Ściąganie: To klucz. Beton jest ciężki i płynny – napiera na deski z ogromną siłą. Musisz je solidnie zaprzeć od zewnątrz (kołkami wbitymi w ziemię) i ściągnąć od góry (listewkami lub drutem), żeby się nie "rozjechały". Szalunek musi wytrzymać deptanie po nim i uderzenia betonu z pompy.
Ważne
Zwilżanie desek:
Przed betonowaniem obficie zmocz deski wodą.- Suche drewno "wypije" wodę z betonu, osłabiając go.
- Mokre drewno pęcznieje i uszczelnia szpary.Możesz też użyć specjalnego oleju antyadhezyjnego, aby łatwo zdemontować deski po związaniu betonu.
Startery pod słupy (opcjonalnie)
Jeśli Twój garaż ma mieć żelbetowe słupy w ścianach lub wjeździe, musisz o nich pamiętać już teraz.
Gdy beton stwardnieje, nie włożysz w niego prętów. Musisz wypuścić z ławy tzw. startery – pionowe pręty, które wystają ponad fundament na ok. 50-70 cm. Do nich później "doczepisz" zbrojenie słupów.
Wyznacz miejsce słupów z aptekarską precyzją (według osi) i przymocuj startery do zbrojenia ławy drutem, aby się nie przesunęły podczas zalewania.
Kontrola przed betonowaniem
Zanim zamówisz gruszkę, zrób "check-listę":
- Czy zbrojenie jest ciągłe, a narożniki mają "elki"?
- Czy stal nie dotyka ziemi ani desek (otulina)?
- Czy szalunki są stabilne (kopnij w nie – jak się ruszają, to beton je rozwali)?
- Czy w wykopie nie ma śmieci, liści, obsypanej ziemi? (Odkurzacz przemysłowy lub sprężarka bywa pomocna).
- Czy masz przygotowane przepusty (rury osłonowe) na wodę i prąd? (Później będziesz musiał kuć beton!).
Jeśli wszystko gra – telefon do betoniarni. Czas na finał: Betonowanie.